Łódzka Wojewódzka Biblioteka Publiczna odzyskała po latach wyjątkowe woluminy, które zaginęły w czasie II wojny światowej. Wśród odnalezionych egzemplarzy są przedwojenne wydania ważnych dzieł literackich, m.in. utwory Bolesława Prusa. Powrót tych książek ma nie tylko znaczenie dla historii regionu, lecz również wzbogaca lokalny zbiór o rzadko spotykane wydania z wartościowymi oznaczeniami właścicielskimi.

Jak doszło do odkrycia książek?

Przełom nastąpił dzięki wnikliwości antykwariusza z Gdańska, Krzysztofa Matuszewskiego. Podczas pracy nad sprzedażą dużej, rodzinnej kolekcji liczącej 250 tomów, zauważył on na kilku woluminach stempel Miejskiej Biblioteki Publicznej w Łodzi. To pozwoliło ustalić ich pierwotne pochodzenie i podjąć działania w sprawie ich zwrotu.

Weryfikacja zbiorów przez bibliotekę

Łódzcy bibliotekarze, korzystając z zachowanych archiwalnych spisów z początku XX wieku, przeprowadzili szczegółową analizę odzyskanych tytułów. Okazało się, że są to książki ewidencjonowane jeszcze przed 1939 rokiem – niektóre zapisy to dziś jedyne ślady materialnego dorobku przedwojennej biblioteki.

Skomplikowana historia tomów

Podczas wojny wiele łódzkich zbiorów zostało rozproszonych lub utraconych. Książki, które udało się odzyskać, przez dziesięciolecia pozostawały poza zasięgiem miejskiej instytucji kultury. Ich losy odzwierciedlają dramatyczne dzieje całych kolekcji, które często trafiały w nieznane ręce bądź ulegały zniszczeniu.

Najcenniejsze odzyskane dzieła

Wśród 24 odzyskanych woluminów znalazły się m.in. „Pamiętniki z epoki porozbiorowej” Ludwika hr. De Laveaux z 1882 roku, rzadkie wydanie „Dekameronu Polskiego” z 1830 roku oraz „Kosmos” Aleksandra von Humboldta z połowy XIX wieku. Szczególne miejsce zajmują wydania utworów Bolesława Prusa z lat 1935-36, będące dokumentem polskiej działalności wydawniczej tamtej epoki. Całość kolekcji wyceniono na około 10 tysięcy złotych.

Wartość dla lokalnej historii

Nieocenioną wartość mają stemple własnościowe Leona Tylla, znanej postaci łódzkiego środowiska bibliofilskiego. Dzięki nim książki mogą stać się przedmiotem dalszych badań nad historią życia kulturalnego miasta i lokalnego kolekcjonerstwa.

Problem z dziełem Mickiewicza

W trakcie zwrotu pojawiły się także wątpliwości dotyczące dzieła Adama Mickiewicza „Kurs literatury sławiańskiéj”. Książka ta, choć prawdopodobnie pochodzi z łódzkiej biblioteki, nie może zostać z całą pewnością zidentyfikowana z powodu śladów usunięcia oznaczeń własnościowych. Mimo niejasności, zdecydowano się na jej zakup i przywrócenie do zbiorów instytucji.

Nowy nabytek w zbiorach

W ostatnim czasie biblioteka wzbogaciła również swoje zasoby o pierwodruk „Bajki, klechdy i baśnie. Seria pierwsza” Jana Kasprowicza z 1902 roku, zilustrowany przez Stanisława Dębickiego. Dodanie tej książki stanowi ważny krok w ochronie lokalnego i narodowego dziedzictwa kulturalnego.

Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego