W ostatnich dniach lutego 1863 roku mieszkańcy regionu łódzkiego stali się świadkami dramatycznych wydarzeń, które na trwałe zapisały się w lokalnej pamięci. Radogoszcz, niewielka miejscowość pod Łodzią, stała się wtedy miejscem wyjątkowej uroczystości żałobnej poświęconej Marii Piotrowiczowej, bohaterce Powstania Styczniowego. Jej pogrzeb zgromadził licznych łodzian, którzy chcieli oddać hołd jednej z najbardziej rozpoznawalnych postaci walki o niepodległość.

Bitwa pod Dobrą i heroiczny czyn

24 lutego 1863 roku Maria Piotrowiczowa wspólnie z mężem Konstantym dołączyła do oddziału dowodzonego przez Józefa Dworzaczka. Polscy powstańcy liczyli około 300 osób i stanęli naprzeciw liczniejszym siłom rosyjskim. Pomimo znacznej przewagi przeciwnika, oddział próbował stawić opór. Wśród walczących wyróżniała się Maria – młoda matka w zaawansowanej ciąży, mająca już troje dzieci. Walczyła z determinacją, do ostatnich chwil broniąc powierzonych jej symboli – sztandaru podarowanego przez łódzkie kobiety. Śmierć z rąk Kozaków poniosła właśnie w tej walce, próbując nie dopuścić do utraty powstańczego znaku.

Konsekwencje tragedii dla rodzinny i miasta

Po zakończonej bitwie Rosjanie zażądali od Piotrowiczów wysokiej sumy za wydanie ciała Marii. Jej zwłoki zostały przewiezione do rodzinnego dworu, gdzie przez kilka dni wystawiono otwartą trumnę, umożliwiając mieszkańcom Łodzi i okolic oddanie ostatniego pożegnania. W tym czasie Konstanty Piotrowicz był ciężko ranny i przebywał w szpitalu miejskim, nieświadomy losu żony. Wiadomość o pogrzebie dotarła do niego w dramatycznych okolicznościach – dźwięk kościelnych dzwonów zwiastujący ceremonię pogrzebową poległych powstańców okazał się dla niego zbyt silnym przeżyciem. Zmarł na skutek ataku serca w obecności żony naczelnika miasta.

Pamięć o powstańcach na cmentarzu

Pochówek Marii i Konstantego Piotrowiczów odbył się w rodzinnym grobowcu na Starym Cmentarzu w Łodzi. Ich mogiłę wieńczą dwie skrzyżowane kosy, będące symbolem walki i poświęcenia dla narodowej sprawy. Do dziś miejsce spoczynku tej pary przypomina o odwadze i niezłomności powstańców, a historia Marii Piotrowiczowej stanowi ważny element dziedzictwa mieszkańców regionu łódzkiego.

Źródło: Urząd Miasta Łodzi