Szkoła w Wieruszowie stała się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak usuwać przeszkody z codziennego życia. Studenci architektury Politechniki Łódzkiej odwiedzili placówkę, a następnie przygotowali propozycje zmian, które mogłyby ułatwić korzystanie z niej uczniom o różnych potrzebach. Efekty ich pracy zaprezentowano 5 listopada podczas konferencji w Łodzi.
Spotkanie zorganizowało Regionalne Centrum Polityki Społecznej w Łodzi, przy wsparciu merytorycznym Wydziału Budownictwa, Architektury i Inżynierii Środowiska Politechniki Łódzkiej. Uczestnicy przyglądali się projektowaniu dostępnych miejsc zarówno przez pryzmat wiedzy ekspertów, jak i doświadczeń osób, które na co dzień napotykają bariery.
Przedmiotem studenckiej pracy była Szkoła Podstawowa nr 1 im. Janusza Korczaka w Wieruszowie. Przed opracowaniem własnych koncepcji młodzi projektanci uczestniczyli w spotkaniach i warsztatach na uczelni, a także obejrzeli budynek podczas wizyty w mieście. Przygotowane modele i projekty pozwoliły im przełożyć zdobytą wiedzę na pomysły dotyczące konkretnej placówki.
Czego przyszli architekci uczą się od użytkowników?
Praca nad szkołą była okazją do sprawdzenia, jak przestrzeń może odpowiadać na różne sposoby poruszania się, odbierania bodźców i komunikowania się z otoczeniem. Wśród osób, których potrzeby warto uwzględnić, są m.in. użytkownicy wózków, osoby niewidome i niesłyszące, seniorzy, rodzice z małymi dziećmi oraz osoby neuroróżnorodne.
Katarzyna Kubiak, studentka architektury zaangażowana w projekt dla Wieruszowa, zwracała uwagę na rosnącą świadomość potrzeb osób z niepełnosprawnościami i osób neuroróżnorodnych. Wraz z tą zmianą rosną też oczekiwania wobec architektury: ma ona odpowiadać na różnorodne potrzeby, a nie zakładać, że wszyscy korzystają z budynków w ten sam sposób.
Współpraca uczelni z samorządem województwa ma pomagać przyszłym projektantom zdobywać taką wiedzę. Kamila Dudkiewicz, dyrektor łódzkiego RCPS, przypomniała, że w tym roku strony podpisały porozumienie obejmujące m.in. spotkania ze studentami poświęcone projektowaniu przestrzeni przyjaznej w codziennym użytkowaniu. Potrzeby związane z dostępnością mogą dotyczyć każdego i zmieniać się na kolejnych etapach życia.
Bariery widziane z różnych perspektyw
W dyskusji ważne miejsce zajęły wypowiedzi osób z niepełnosprawnościami. O dostępności budynków i relacji społecznych opowiadali self-adwokaci ze zgierskiego koła Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną. Są to osoby z niepełnosprawnością intelektualną, które samodzielnie zabierają głos w sprawach swoich potrzeb i praw, pomagając innym lepiej je poznać.
Uczestnicy usłyszeli również o doświadczeniach osób z niepełnosprawnością ruchową oraz osób niesłyszących. Każda z tych perspektyw pozwala dostrzec inne przeszkody. To, co jednemu użytkownikowi nie utrudnia korzystania z miejsca, dla drugiego może okazać się istotną barierą. Rozmowa z osobami, których dotyczą projektowane rozwiązania, pomaga trafniej rozpoznawać takie problemy.
Eksperci poruszali też zagadnienia neuroarchitektury, społecznego wymiaru dostępności i projektowania przestrzeni przyszłości. Zwracali uwagę, że znaczenie mają nie tylko budynki czy chodniki, lecz także sposób przekazywania informacji, zrozumiała komunikacja i dostępność usług cyfrowych. Otoczenie może sprzyjać uczestnictwu w życiu społecznym albo je utrudniać.
Dlatego kwestie dostępności warto uwzględniać od pierwszych decyzji projektowych, zamiast traktować je wyłącznie jako późniejszą poprawkę. Przemyślany układ miejsca powinien ułatwiać orientację, bezpieczne przemieszczanie się i samodzielne wykonywanie codziennych czynności. Korzystają na tym nie tylko osoby z niepełnosprawnościami, lecz także dzieci, starsi mieszkańcy czy osoby, które czasowo mają trudności z poruszaniem się.
W szkole, urzędzie i miejskiej przestrzeni wspólnej potrzeby użytkowników będą się różnić. Zadaniem przyszłych architektów jest dostrzec tę różnorodność odpowiednio wcześnie i uwzględnić ją w swoich projektach.
Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego
