Przełomowy protest studentów z Łodzi sprzed ponad czterech dekad na trwałe wpisał się w dzieje miasta i kraju. Zakończony w lutym 1981 roku strajk okupacyjny nie tylko otworzył drogę do legalizacji Niezależnego Zrzeszenia Studentów, ale stał się symbolem wytrwałości młodzieży akademickiej w dążeniu do praw obywatelskich i niezależności środowiska naukowego.

Mobilizacja środowiska akademickiego

Na początku 1981 roku łódzcy studenci, głównie z Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego, rozpoczęli bezprecedensowy protest okupacyjny. Głównym żądaniem była rejestracja NZS, lecz wśród postulatów znalazły się także zmiany dotyczące autonomii uczelni, udziału studentów w zarządzaniu oraz reform w systemie kształcenia. W krótkim czasie ich działania spotkały się z odzewem kolejnych uczelni, a liczba protestujących w Łodzi sięgnęła około 10 tysięcy osób. Ruch ten zyskał wymiar ogólnopolski, na co wpłynęło przyłączenie się innych ośrodków akademickich.

Struktury organizacyjne i negocjacje

Dla skutecznej koordynacji działań powstała Międzyuczelniana Komisja Porozumiewawcza, która reprezentowała studentów podczas rozmów z przedstawicielami rządu. Negocjacje prowadzone w murach Uniwersytetu Łódzkiego ruszyły pod koniec stycznia. Dialog przebiegał w trudnej atmosferze, bez szybkiego porozumienia, co skłaniało protestujących do dalszego zaostrzenia strajku.

Wsparcie społeczne i wpływ wydarzeń na kraj

Akcja łódzkich studentów spotkała się z szerokim poparciem. Do protestujących dołączyła „Solidarność” oraz część kadry akademickiej, a mieszkańcy miasta wyrażali solidarność z młodzieżą. Równolegle władze państwowe podejmowały próby dyskredytowania strajkujących, co tylko umacniało ich determinację. Rosnąca liczba protestów na innych uczelniach zwiększyła presję na rządzących, wzmacniając pozycję studentów przy stole negocjacyjnym.

Porozumienie i rejestracja NZS

Przełom nastąpił w połowie lutego, gdy do Łodzi przybył wicepremier Mieczysław Rakowski. Rozmowy z udziałem wsparcia Krajowej Komisji Porozumiewawczej „Solidarności” doprowadziły do ustaleń, że statut NZS będzie negocjowany przez komitet założycielski bezpośrednio z ministrem Januszem Górskim. Ostatecznie 17 lutego rząd zaakceptował postulaty studentów, a dzień później podpisano porozumienie kończące ponad sześciotygodniowy protest.

Wywalczone wówczas porozumienie nie tylko umożliwiło legalizację Niezależnego Zrzeszenia Studentów, lecz także stworzyło wzór walki o prawa obywatelskie i autonomię dla kolejnych pokoleń studentów w Polsce.

Źródło: Urząd Miasta Łodzi